Boyanın altında
Bisikletinize baktığınızda boyanın altında ne
saklı olduğunu hiç merak ettiniz mi? Bir zamanlar, basit bir boru etiketi, bir
inşaatçının, belki Reynolds veya Columbus'un kullandığı çelik boruların soyağacını,
zanaatkarlık saatlerini gizleyen boyayla doğruluyordu.
Bugün, Trek'in karbon fiber bisikletleri, bu
gizli el işçiliğini kendileriyle paylaşıyorlardı. çelik atalar,
tahmin edeceğinizden değil. Bisikletler bilgisayar tarafından üretilen
tasarımlarla tasarlandı, akışkan dinamik olarak değerlendirildi ve sonlu analiz
edildi ve ortaya çıkan şekiller sorunsuz bir şekilde makine yapımı görünüyor.
Trek'in Waterloo merkezindeki karbon bisiklet
üretim süreci, 1988'de önceden oluşturulmuş karbon tüpleri alüminyum çıkıntılara
yapıştırmaktan, ustaca tasarlanmış bir son ürün oluşturmak için birden fazla kalıbı
birden çok karbon malzemeyle birleştiren temel bir işleme dönüştü.
Yine de havacılık teknolojisine rağmen,
bisikletler aslında tamamen elle yapılan düz karbon kumaştan üretiliyor. Burada hiçbir üçüncü taraf tüp veya pabuç
üreticisi bulunmuyor ve biraz paradoksal olarak, şu anda Trek'te olan şey, hiç
olmadığı kadar el yapımı bir bisiklet.
İşlemin başladığı yer kalıplar olsa da, karbon
şekillerini bir miktar epoksi reçineyle bir jöle kalıba sıkıştırmaktan
bahsetmiyoruz. Trek için özel kalıp yapımı, Jay Thrane
tarafından yönetilen bir mühendis ekibi tarafından yapılır. Kalıp üretim tesisi, Dick Burke ve Bevil Hogg'un
şirketlerini kurduğu ve 70'lerde binlerce çelik bisikletin yapıldığı Waterloo'daki
orijinal Trek kırmızı ahırından tükendi. Şimdi bu eski ahırda, binlerce karbon çerçeve
yapımına yardımcı olan kalıplar yapılıyor. Bu kalıpların her biri, uygulamaya bağlı olarak
sağlam bir alüminyum veya çelik yığınından çıkar ve istenen bileşen şekline uyacak
şekilde sahada CNC ile işlenir. Sonra zor kısım başlar. Çerçeveler daha karmaşık şekillere girdikçe,
kalıplar giderek daha karmaşık hale geliyor. Başlangıçta, kalıp kesim tesisi haftada beş kalıp üretiyordu.
Şimdi, daha fazla makineye ve 24 saatlik
çalışmaya rağmen, sadece bir veya ikisini yönetiyorlar, yeni tasarımların
karmaşıklığı bu.
Kalıbın karbonla temas edecek her yüzeyi elle
zımparalanmalı ve ayna cilası elde edilecek şekilde cilalanmalıdır. Kalıplar daha sonra kaplanır (uzun ömürlülüğe
yardımcı olmak için) ve menteşeler, yaylar ve ilgili donanım ile donatılır. Daha önce Trek'te bir kaynakçı ve karbon
yerleştirme operatörü olan Bill Frix gibi deneyimli mühendislere bir kalıp
hazırlamak için yarım gün gerekiyor. Her çerçeve boyutunun eksiksiz bir çerçeve kümesi
oluşturmak için altı adede kadar bileşen kalıbı gerekir. Bu karmaşık kalıpların tüm parçalarının mükemmel
bir şekilde birbirine uyması gerekir ve önceden oluşturulmuş uçların (iç kısımda
yapı ekleyen parçalar) kapanmadan ödün vermeden yuvaya girebilmesi gerekir, çünkü
Jay'in işaret ettiği gibi kalıplama işlemi hataları bulacaktır. . Isı ve basınçla, karbonun epoksi reçine kısmı
sıvılaşır, bu nedenle en ufak bir çatlağa sahipseniz, içinde bir şey bulursunuz.
Temel olarak, ısıyı artırdığınızda reçine kahveye
dönüşür. Bu yüzden kalıpların baştan itibaren mükemmel
olması gerekir.
1/10
Kalıplar bir mil kadar batıdaki karbon
laboratuarına gönderildikten sonra, sihirli kara şeyler kesilebilir ve toplanabilir.
Mühendislik bir yana, karbon çerçevenin
döşenmesiyle ilgili sürecin, terzilikle pek çok ortak noktası vardır. Aslında, süreçler ilerledikçe, muhtemelen boru ve
pabuçlardan çelik bir çerçeve inşa etmenin geleneksel yolundan çok terzi sanatı ile
ilgilidir.
Kompozit üretim mühendisi Jim Colegrove şöyle
açıklıyor: "Çok gelişmiş bazı yazılımlarımız var. İlk önce CAD kullanıyoruz ve çerçeve olan 3B
şekli yapıyoruz. Bu parçayı belirli bölgelere ayırabilirim ve
sonra onları net bir şekle sokabilirim, daha sonra kalıba geri koyabileceğim
mükemmel bir model ve tam olarak şekle uyacağını biliyorum. Bu kalıba yassı preform diyoruz ve daha sonra CNC
kesim masamızda kesiliyor. "
Mühendisler her şekil ve uygulama için doğru
malzeme türünü seçtiğinden, preformlar, ihtiyaç duyulan yerlerde güç oluşturmanın ve
olmadığı yerlerde ağırlıktan tasarruf etmenin anahtarıdır. Karbon uzmanları Hexcel, Trek'in Waterloo karbon
malzemesinin tamamını yapıyor ve bunu yaklaşık 25 yıldır yapıyor. Salt Lake City, Utah'dan ABD yapımı karbon fiber,
standart modül, orta modül, yüksek modül veya ultra yüksek modül olarak tedarik
edilir. Kullanım amacına göre kumaş veya tek yönlü
olabilir.
Eski havacılık mühendisi Jim, bunların
özelliklerini açıklıyor.
"Kumaşın benzersiz bir özelliği olduğu için
belirli yüksek stresli veya yüksek etkili alanlarda standart dama tahtası karbon
kumaşı kullanıyoruz. Bunu biraz yırtılmaz naylon gibi düşünün: daha fazla hasara
dayanıklı olabilir. çok sıkı, yüzey konturlarında daha uyumludur. Tek yönlü şeyler
tam da söylediği gibi - tek yönde ilerleyen liflerdir. Lif düzleminde de esnektir,
ancak daha karmaşık şekilleri oldukça zorlaştırır. Her malzemede güçlü ve zayıf
yönler ve yapıların en iyi şekilde inşa edilmesi deneyim ve mühendislik gerektirir.
Örneğin, Hex-MC, daha kısa, kesilmiş liflerden
oluşan benzersiz bir malzemedir. Bir yerleştirmeyi simüle edecek çok rastgele bir
düzende bir kağıda atılırlar. Daha sonra bunu çok etkili bir şekilde karmaşık
şekillere dönüştürebiliriz, çünkü uzun sürekli liflerimiz yok. Ancak tek yönlü veya kumaşın sahip olduğu güç
veya sertliğe sahip değil. Kontrast için orta göbeğe bakın. Baş tüp yükü ve sürücünün koyduğu yük nedeniyle
çok fazla burulma ve bükülme görür, bu nedenle hem yüksek sertliğe hem de yüksek
mukavemete ihtiyaç duyar. Bu nedenle, bize yardımcı olmak için bu belirli
alanlara küçük yüksek veya ultra yüksek modüllü malzeme şeritleri ekliyoruz. "
Bir karbon şasiye bakıldığında, plastik model bir
uçak gibi yapıldığını düşünmek çok kolay ama karmaşık bir iş. Bir Madone yol çerçevesi, gerektiğinde mukavemeti
artırmak için katmanlaştırılabilen yaklaşık 180 preform veya tek tek karbon levha
parçasına sahiptir. Bir Seans yokuş aşağı bisiklet, her biri iki ila
12 kat karbon malzeme (tek yönlü, kumaş veya Hex-MC) olmak üzere 238 ön biçime sahip
olacaktır. Bu karmaşık bir kesim listesi. Karbon harika bir malzeme, ancak doğru yapmak
için iyi bir mühendislik gerekiyor. Doğru uzmanlık olmadan, ağır olan veya yapısal
olarak sağlam olmayan yapılara sahip olursunuz.
Bu karmaşıklığa ek olarak, ön kalıplar genellikle
çerçeve boyutu arttıkça boyut olarak büyür ve daha büyük sürücülerin bisikletlere
uyguladığı yüklere izin vermek için ek malzemeye ihtiyaç duyabilirler. Ancak bir çerçevenin en fazla güçlendirilmiş
kısımları bile hala sadece 1.5 mm duvar kalınlığı bölgesinde.
Trek karbon prototipleme tesisinin gerçek
zanaatkârları, aralarında 50 yıllık karbon elyafı kalıplama deneyimine sahip olan
Kelly Stone ve Sue Moe'dur. Materyal daha çok bir şekerleme tabakasına
benzer, dokunması yapışkan ve bükülebilir ve ısındığında yumuşar.
Kelly'nin açıkladığı gibi, amaca uygun olup
olmadığını ölçmek için tecrübeli ellerine karbon tabakalarını alması yeterlidir.
"Malzeme türleri ile neyin doğru olmadığı
arasındaki farkı ve yeterli reçine olup olmadığını ve yeterli reçine olup olmadığını
kesinlikle söyleyebilirsiniz. Mühendisler bize her zaman kullanılacak katları, her
testin içeriğini söyler, ancak değerlendirmeden sonra, burada ve orada fazladan
parçalar yapın ve sonra onları test edin. "
Kelly ve Sue süreci içten dışa bilir: soğuma
süreleri, ideal sıcaklıklar, malzemeyi ne kadar ileri itebileceğiniz. Trek, mühendislerin de ellerini kirletmeleri
gerektiğini her zaman fark etti. Bilgisayar ne derse desin, uygulamalı yargı
gerçek bir testtir ve Jim eldivenlerini giyip bize nasıl yapıldığını göstermekten
mutludur. Kelly ve Sue'dan daha yavaş olabilir, ancak Bay
Plaid, ona sevgiyle seslendikleri gibi, elini çoğu şeye çevirebilir. Yerleştirme sırasında neyin işe yarayıp neyin işe
yaramayacağı konusunda Jim ve mühendislerine deneyimli geri bildirimler
verebilirler. Bunların çoğu sadece bilim değil - Trek'te
deneyim her şeydir. O kadar çok çerçeve ürettiler ve test ettiler ki,
çerçeve geliştirmede büyük bir avantaja sahipler, tüm bu veriler.
Bay Plaid, kalıbın etrafına kalıp ayırıcı yayar
ve boşluğa bir ön kalıp yerleştirir. Bizimle sonraki adımlardan bahsediyor. Şekle bağlı olarak mesaneler eklenir ve tüm parti
kapatılarak preslere yerleştirilir. Bunlar kelimenin tam anlamıyla lifleri ezip
malzemeyi şekillendirirken, aynı zamanda fazla reçineyi de ortadan kaldırır.
Yeni Session yokuş aşağı dağ bisikleti yarışı
çerçevesi, yalnızca bir külbütör kolunda 40 ayrı ön forma sahiptir. Bir terzinin bir kumaşın önyargısını tam olarak
doğru uyumu veya dokuyu oluşturmak için kullanması gibi, karbon en güçlü (ve en
hafif) sonuçları elde etmek için kalıba yerleştirilir. Bir döner kol gibi tek bir parça için bir kalıp
hazırlamak yaklaşık 10 dakika sürer, bu nedenle kalıpla üretilen karbonun CNC ile
işlenmiş bir alüminyum parçadan daha hızlı ve daha kolay üretilmesi fikri yakın bile
değildir. Tüm parçalar temizlendikten ve soğumaya
bırakıldıktan sonra, işlemin bir sonraki aşaması başlayabilir.
Bir Madone söz konusu olduğunda, kalıplanmış
bileşenleri bir yol çerçevesine monte etmek oldukça hızlıdır. Epoksi yapıştırıcı, münferit destekleri, orta
göbeği ve ön üçgen parçalarını bitişik tüp ile aynı kalınlıkta bağlantılar oluşturan
tescilli bir Basamak Bağlantı tasarımıyla birleştirmek için kullanılır, bu nedenle
eklemin neden olduğu sürüş kalitesinde ek ağırlık veya farklılık olmaz. Tüm parti daha sonra fırında sert bir şekilde
pişirilmek üzere bir jig içine yüklenir. Ayarlandıktan sonra çerçeve, hizalamayı izlemek
için kontrol edilebilir ve bir sonraki aşamaya gönderilebilir: Jim açıkladığı gibi
daha azıyla daha fazlasını talep eden bir pazarda tüm bu el işçiliğini ve
teknolojiyi gizleme.
"Sık sık soruluyor: Dürüst olmak gerekirse, Trek
çerçevelerinin iyi bir yüzdesi dahil olmak üzere, tüm endüstri denizaşırı
taşındığında, Trek burada neden çerçeveler oluşturmaya devam ediyor? Neden hala bu fabrikamız var? Ve cevabım hep aynı. Bilimi tam olarak anlamadığınızda farklı ürünler,
daha iyi ürünler üretemezsiniz. Ve çerçevelerin ve karbon yapıların gerçekte
nasıl çalıştığını anlamanın tek yolu, onları kendiniz inşa etmektir. Mühendislerimizin kalıpları kesmesi, karbona
yerleştirmesi, yapılarının canlandığını görmesi, tasarımları ileriye taşımak için
çok önemlidir. Bu fabrikada bir şeyler inşa etmek gerçekten
pahalı ama bu yüzden ürünler daha iyi. Tüm ürünlerimiz daha iyidir çünkü bir şeylerin
nasıl inşa edilmesi gerektiğini biliyoruz, inşa edilebilir. Ve çünkü bunu kendimiz yapıyoruz. Bir başkasının sayacı hareket ettirip bize nasıl
yapılacağını göstermesini bekleyemeyiz. Biz liderlik edeceğiz. 1990'da burada başladığımdan beri Trek yolu buydu
ve işe gelmemin nedeni bu. "